پوشاك هوشمند
- زندگي جديد
چكيده
پس از منسوجات فني و منسوجات كاربردي، منسوجات هوشمند در طي
ساليان اخير پا به عرصه وجود گذاشته اند. واژه "منسوجات هوشمند"
محدوده وسيعي را تحت پوشش قرار ميدهد. احتمالات كاربردي چنين
منسوجاتي تنها محدود به تخيلات و خلاقيت ما ميباشد. بر اين مبنا،
براي خوانندگان مقالات انتشار يافته بسياري، اين امر ساده نخواهد
بود كه تصور كنند كجا واقعيت به انتها ميرسد و كجا رويا آغاز
ميگردد. در اين مقاله، نسبت به تشريح دقيق آنكه منسوجات هوشمند
چيستند اقدام خواهد شد. در بخش بعد، تجزيه و تحليلي بر مبناي
احتمالات و كاربردهاي آن و نيازهاي تحقيقاتي آينده انجام خواهد شد
كه در بردارنده تحقيقات دپارتمان منسوجات دانشگاه چانت (پكن) نيز
ميباشد.
كلمات
كليدي
: منسوجات، نوآوري محصول
عبارت منسوجات هوشمند نشأت گرفته از مواد هوشمند و باهوش است.
مفهوم "مواد هوشمند" براي اولين بار در سال 1989 در ژاپن تعريف
گرديد. اولين مواد منسوجاتي كه به عنوان "مواد هوشمند" مطرح گرديد
نخ ابريشمي بوده است كه از يك
حافظه شكلي (shape
memory) برخوردار ميباشد (البته از نكته نظر قياس ميتوان آنرا
تحت عنوان " آلياژهاي حافظه دار شكلي" برشمرد كه بعداً در اين مبحث
مورد بحث قرار خواهند گرفت).
تداوم كوچك شدگي صنعت منسوجات در جهان غرب سبب به وجود آمدن
علاقه در منسوجات هوشمند گرديده است. اين محصولات كليه معيارهاي
مرتبط با تكنولوژي ارزش افزوده بالا را دارا ميباشند و به ما
اجازه خواهند داد تا بتوانيم نسبت به تبديل آنها به يك صنعت داراي
تكنولوژي بالا و رقابتي اقدام نماييم، صنعتي كه از ويژگيهاي ذيل
برخوردار است: حركت از يك صنعت مبتني بر منابع به صنعت مبتني بر
دانش، تبديل از حالت كمي به كيفي، تغيير وضعيت از توليد انبوه
محصولات تك كاربره بسمت توليد چند كاربره محصولات بر حسب تقاضاي
مشتريان، جهش بمست ارتقاي خدمات محصول، ايجاد پويايي از «ماده و
حالت ملموس بودن آن» بسمت «نا ملموسي مواد"، بهره گيري از محصولات
داراي ارزش افزوده همراه و نهايتا استفاده از سرويسها و فرآيندها.
تعريف پوشاك هوشمند
عبارت "مواد هوشمند" دقيقاً به چه معنا ميباشد؟
منسوجاتي كه قابليت حس محرك ها از محيط اطراف خود را داشته
باشند و ميتوانند در برابر آنها عكس العمل نشان داده و از طريق
اعمال قابليت هاي كاربردي جامع در ساختار منسوجات با محيط پيرامون
خود مرتبط شوند در چارچوب چنين تعريفي جايي ميگيرند. محرك ها و
واكنشهايي كه در اين زمينه مد نظر ميباشند عبارتند از محرك هاي
برقي، حرارتي، شيميايي، مغناطيسي و يا محركهاي ديگر از منابع
مختلف.
مواد
پيشرفته، همانند ادوات تنفسي، ابزارهاي مقاوم در برابر آتش و پارچه
هاي بسيار قوي يا فرا قوي بر مبناي اين تعريف به عنوان منسوجات
هوشمند به شمار نميآيند و بر اين مبنا بكارگيري تكنيكهاي سطح بالا
براي ساخت آنها نيز نميتواند آنها را در اين مجموعه قرار دهد.
منسوجات در هر كجا و در هر زمان موجود ميباشند. هيچ كس هرگز
خانه خود را بدون پوشيدن البسه ترك نميكند. ارزش اقتصادي و تأثير
پوشاك بسيار زياد ميباشد. اختراع پوشاك هوشمند باعث شده است تا
بخش منسوجات سنتي بسمت بهرهگيري از سطحي از صنعت داراي تكنولوژي
بالاتر حركت نمايند. علاوه بر اين، بنظر ميرسد كه چنين امري تنها
از طريق مشاركت فشرده بين افرادي كه از علوم و تكنيكهاي مختلفي
بهرهمند ميباشند ميسر خواهد بود. حوزه هاي تكنولوژيكي نظير :
بيوتكنولوژي، علوم كامپيوتر، ميكروالكترونيك، شيمي پليمر، علوم
مواد و غيره از اين تكنولوژي بهره مند گرديده و چشم به امكانات و
احتمالاتي دوخته اند كه در اين زمينه وجود دارد.
روال توسعه پوشاك هوشمند به سرعت در جريان ميباشد. بخشي از
مواد و ساختارهاي جديد قبلاً عمليات توليد و تجاري سازي خود را طي
نمودهاند، ولي با اين حال بخش بزرگتري هنوز در حال توسعه ميباشند
و يا آنكه ميبايست بزودي اختراع شوند. چنين مواردي را ميتوان
مخصوصاً براي منسوجات هوشمندي كه در سطح بالايي ميباشند بكار
گرفت. چنين فازي ميبايست تا سال 2010 به عنوان يك تكنولوژي ميان
مدت حاصل شود.
